با نام خداوند عدالت
مطالبه سهم الارث به همراه آراء
ارث یکی از مسائل مهم و حیاتی در شرع و قانون مدنی کشور ما میباشد. لذا طبق شرع ما اموال شخص پس از فوت به اقربای او میرسد. این اقربا دارای درجه بندی مشخص و حصه معین هستند. تمام این موارد در شرع و قرآن مشخص شده و قانون مدنی ما نیز از همین احکام الهی برای سامان دادن مسئله ارث و مطالبه سهمالارث و چگونگی تقسیم ترکه استفاده کرده است. مطالبه سهم الارث، مربوط به زمانی است که سهم هر کدام از ورثه، مشخص شده لکن بنا به دلایلی، سایر ورثه از تسلیم آن به صاحب سهم الارث، خودداری می کنند. از همین رو و به دلیل تفاوتی که در مراحل و نحوه دادخواست تقسیم ترکه با مطالبه سهم الارث وجود دارد،در ادامه با این مباحث بیشتر آشنا میشویم.
ارث و اقسام آن
نحوه مطالبه سهمالارث و چگونگی تقسیم ترکه ابتدا باید با ارث و اقسام آن آشنا شویم. کلمه ارث در عرف به معنای اموالی است که شخص بعد از مرگش برای بازماندگانش به جا میگذارد. اما در اصطلاح حقوقی ارث به انتقال اموال به خویشان شخص پس از مرگش گفته میشود که این انتقال قهری و غیرارادی است. البته این انتقال قوانین خودش را دارد. یعنی طبق قانون میزان سهمالارث هر کدام از وراث مشخص شده است و اموال طبقه حصه قانونی هرکدام به آن ها میرسد.
لازم است بدانید که خویشان طبقهبندی شدهاند. وجود هرکدام از این طبقات باعث میشود طبقه دیگر از ارث بهرهای نبرد. طبقه وراث طبق قانون مدنی ما تعیین شده است که مطالعه مواد قانونی آن خالی از فایده نیست:
ماده ۸۶۲-اشخاصی که به موجب نسب ارث میبرند سه طبقهاند:
- پدر و مادر و اولاد و اولاد اولاد.
- اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها.
- اعمام و عمات و اخوال و خالات و اولاد آنها.
ماده ۸۶۳- وارثین طبقهی بعد وقتی ارث میبرند که از وارثین طبقهی قبل کسی نباشد.
ماده ۸۶۴- از جمله اشخاصی که به موجب سبب ارث میبرند هر یک از زوجین است که در حین فوت دیگری زنده باشد.
روش تقسیم ارث بین وراث
فوت برای هر فرد پدیده طبیعی ایست. با فوت حقوق مالی و برخی از حقوق غیرمالی شخص بعد از فوتش به ورثه که قائم مقام وی هستند منتقل میشود. از سوی دیگر حقوقی که قائم به شخص باشند غیرقابل انتقال به ورثه اند. در مطلب پیشرو سعی داریم تا با ارث و طبقات ارث همچنین نحوه تقسیم سهم ارث آشنا شویم. پس در ادامه ی این مقاله با ما همراه باشید.
بعد از فوت شخص خویشاوندان نسبی و سببی با توجه به شرائطی از متوفی از یکدیگر ارث میبرند. منظور از خویشاوندان نسبی کسانی هستند به واسطه نسبت زاد و ولد و نسبت خونی با متوفی در زمره ی وراث قرار میگیرند. خویشاوندان سببی هم کسانی هستند که به واسطه علقه ازدواج میت در زمره ی وراث او قرار میگیرند.
زمانیکه از طبقات ارث صحبت میکنیم منظور ما ترتیب قانونی و شرعی اشخاصی هستند که از میت ارث میبرند. این نکته را باید مد نظ قرار داد که تا زمانی که یک وارث از طبقه پیشین وجود داشته باشد نوبت به ارث طبقه بعدی نمیرسد.
طبقات ارث
طبقه اول) پدر و مادر،اولاد و اولاد اولاد (درجه اول: پدر و مادر و اولاد متوفی)، (درجه دوم: اولاد اولاد)، (درجه سوم: نبیرهها)
طبقه دوم) پدرِپدر، پدرِمادر، مادرِمادر، مادرِپدر و برادر و خواهر میت (درجه اول: جد و جده، خواهر و برادر)، (درجه دوم: پدر جد و مادر جد و پدر جده و مادر جده و فرزندان برادر و خواهر)
طبقه سوم) عموها، عمهها، داییها و خالهها و فرزندان آنان (درجه اول: عموها، عمهها، داییها و خالهها)، (درجه دوم: اولادعموها، عمهها، داییها و خالهها)
نکته ای که باید مدنظر قرار گرفت این است که همسر متوفّی، همیشه در کنار خویشاوندان نَسَبی وی(طبقات سهگانهی مذکور) ارث خواهد برد.
تقسیم ارث
نحوه ی تقسیم ارث بین وراث :
- سهم ارث زوجه: یک هشتم از ماترک متوفی اگر متوفی فرزند داشته باشد. یک چهارم از ماترک اگر متوفی فرزند نداشته باشد.
- سهم ارث زوج: یک چهارم اگر متوفی فرزند داشته باشد. یک دوم از ماترک اگر متوفی فرزند نداشته باشد.
- سهم ارث مادر: یک ششم از ماترک اگر متوفی فرزند یا خواهر و برادر داشته باشد. یک سوم از ماترک اگر متوفی فرزند و خواهر و برادر نداشته باشد.
- سهم ارث پدر: یک ششم از ماترک اگر متوفی فرزند داشته باشد.
- سهم ارث دختر (درصورتیکه متوفی پسر نداشته باشد): یک دوم (نصف)در صورت واحد بودن(یک دختر). دو سوم در صورت تعدد.
- سهم ارث خواهر (مشترک از پدر و مادر یا مشترک از پدر، درصورتیکه برادر یا اجداد پدری نباشد): یک دوم در صورت واحد بودن (یک خواهر). دو سوم در صورت تعدد.
- سهم ارث برادر و خواهر (مشترک از مادر درصورتیکه متوفی اجداد مادری نداشته باشد): یک ششم در صورت واحد بودن. یک سوم در صورت تعدد.
نقل و انتقال اموال متوفی
حال نکته مهمی که برای انحصار وراثت باید مد نظر قرارداد این است که نقل و انتقال هرگونه اموال متوفی و برداشت از حساب وی نیاز به فرم ١٩ مالیات بر ارث دارد. براساس اصلاحیه مصوب ۳۱/۴/۱۳۹۴ قانون مالیاتهای مستقیم، برای متوفیانی که تاریخ فوت آنها از ۱/۱/۱۳۹۵ و بعد از آن است، به منظور کسر هزینههای کفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی از ماترک، وراث (منفردا یا مجتمعا) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها موظفند ظرف مدت یکسال از تاریخ فوت متوفی، اظهارنامه ای حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین ارزش روز زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهیها به انضمام مدارک ذیل به اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم نماید.
مدارک مورد نیاز نقل و انتقال اموال متوفی
۱- رونوشت یا تصویر گواهی شده کارت ملی و شناسنامه متوفی و وراث
۲- رونوشت یا تصویرگواهی شده اسناد مربوط به بدهیها و مطالبات متوفی
۳- رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است.
۴- رونوشت یا تصویرگواهی شده آخرین وصیتنامه متوفی اگر وصیتنامه موجود باشد
۵- رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالتنامه یا قیم نامه، در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود
۶- رونوشت یا تصویر گواهی فوت از مراجع ذیربط
به عنوان مثال اگر شخصی فوت کند و تاریخ فوت وی از ابتدای فروردین ۱۳۹۵ به بعد باشد و دارای خانه، مغازه، زمین، باغ، ماشین، موتور، سهام شرکت، فیش حج، موجودی حساب بانکی، مجوز اسلحه و یا… باشد یک نفر یا همه وراث یا نماینده قانونی آنها موظفند ظرف مدت یکسال از تاریخ فوت ، اظهارنامه ای به اداره امور مالیاتی تسلیم و موارد مذکور را معرفی و از معافیتهای قانونی استفاده و فرم ١٩ دریافت نمایند.
چنان چه از تاریخ فوت یکسال بگذرد هیچ گونه معافیتی به ایشان تعلق نمیگیرد و اموال و… به نرخ روز ارائه اظهارنامه محاسبه و مشمول مالیات خواهد شد.
هزینه ی انحصار وراثت
این هزینه مبلغی بین مبلغی بین ۱۴۰ تا ۲۰۰ هزار تخمین زده شده است. در حقیقت درخواست گواهی انحصار وراثت یک دعوای غیرمالی است و ممکن است هزینه های جانبی متععدی را شامل شود. این هزینه ممکن است بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان و یا بیشتر باشد.
مطالبه سهم الارث
ترکه عبارتست از کلیه اموال و تعهدات (دارایی) میت که به بعد از فوت او به اقارب منتقل می شود.
ارث بردن وارث، متوقف بر تصفیه دیون متوفی است. هر یک از ورثه که به موجب قانون از اموال متوفی ارث می برند، می توانند دعوای مطالبه سهمالارث را بنمایند تا دادگاه سهم الارث آن ها را تعیین کند.
مدارک و منضمات مورد نیاز:
– تصویر مصدق گواهی حصر وراثت (الزامی)
– تصویر مصدق تقسیم نامه (الزامی)
– به همراه داشتن کارت ملی جهت احراز هویت و کارت عابر بانک جهت پرداخت هزینه دادرسی الزامی است.
سهم الارث همسر متوفی در حالت های مختلف شامل موارد ذیل است:
۱. اگر مرد در هنگام فوت، فرزند یا نوه داشته باشد ارث زن یک هشتم از اموال وی میباشد اما ارث شوهر در این حالت یک چهارم از اموال زنش است.
۲. سهم الارث زنی که شوهرش فرزند یا نوه نداشته یک چهارم و سهم الارث شوهر در این حالت یک دوم می باشد.
۳. تحت هیچ شرایطی حتی اگر مردی کلا غیر از زن خود هیچ وارث دیگری اعم از پدر و مادر، خواهر و برادر، خاله و دایی و …. نداشته باشد کل اموال به زن نمیرسد و در چنین موردی مابقی اموال تحت عنوان اموال بی مالک متعلق به دولت می شود اما اگر قضیه برعکس باشد کل اموال به شوهر می رسد.
۴. زن می تواند قبل از تقسیم دارایی مهریه خود را مطالبه کند که جدا از ارث به وی داده می شود (اگر شخصی فوت کند و غیر از زن یا شوهر، وارث طبقه اول یعنی پدر و مادر و فرزند نداشته باشد ارث به خواهر و برادر می رسد.)
نظریه مشورتی
توضیح: چنانچه ۱۰ سال پس از فوت مورث فرزندان متوفی ملک موضوع ترکه را به فروش برسانند و سند انتقال رسمی هم تنظیم کنند و زوجه متوفی در این مدت سهم الارث خود را از ملک مطالبه نکرده باشد،آیا میتواند در خصوص ابطال معامله ورثه با ثالث نسبت به این ملک اقدام کند در فرض سوال تکلیف یک هشتم بهای اعیانی زوجه از ترکه چیست؟
وجه تمایز و اشتراک دعوای مطالبه سهمالارث و تقسیم ماترک
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر نور
موضوع
وجه تمایز و اشتراک دعوای مطالبه سهمالارث و تقسیم ماترک
پرسش
بررسی وجه تمایز و اشتراک دعوای مطالبه سهمالارث و تقسیم ماترک؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (*3) مدنی: مطالبه سهمالارث موضوعی است ترافعی و رسیدگی به آن محتاج تقدیم دادخواست و اقامه دعواست لکن تقسیم ماترک داخل در عنوان امور حسبیه است و عنوان دعوا بر آن صادق نیست کما اینکه در ماده 589 قانون مدنی از تقاضای تقسیم و در ماده 300 قانون امور حسبی از درخواست تقسیم گفتگو شده و ماده 304 قانون مزبور هم چگونگی تنظیم درخواست تقسیم را بیان کرده است. بنابراین، موضوع ارزیابی وجوه تمایز و اشتراک دو موضوعی که از نظر ماهیت حقوقی متفاوت میباشند توجیه کافی ندارد الا اینکه دعوای مطالبه سهمالارث داخل در عنوان دعاوی مالی است و هزینه دادرسی آن مطابق شق (12) ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین وصول میشود. لکن در مورد درخواست تقسیم، دفاتر دادگاهها عملاً معادل هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی از متقاضی دریافت میکنند که صحیح نیست زیرا علاوه بر اینکه درخواست تقسیم، دعوا محسوب نیست اساساً بند (8) ماده اصلاحی قانون امور حسبی مصوب 1345/3/17 هزینه درخواست تقسیم را مبلغ یکصد ریال تعیین کرده است.
نظر اتفاقی
دعوای مطالبه سهمالارث و تقسیم ترکه در آمار احصای دعاوی مالی و غیرمالی از هم تفکیک شدهاند به کیفیتی که دعوای مطالبه سهمالارث، دعوای مالی محسوب و دعوای تقسیم سهمالارث، دعوای غیرمالی شناخته شده است. بنابراین، تفکیک آنها به کیفیت مذکور اولین قدم وجود تفاوت بین دو دعواست. اما در عین حال نباید از وجود نقاط مشترک آن دو نیز غافل ماند خصوصاً اتحاد در دعاوی منشأ که ماترک همان جزء مثبت دارایی شخص متوفاست. اما اگر به تفکیک در دعوای تعلق هر یک به امور مالی و غیرمالی برگردیم و نیز به تعریف دعوای مالی و غیرمالی توجه شود ممکن است این نقطهنظر تقویت شود که دعوای مطالبه سهمالارث ماهیتاً باید فرع بر تقسیم مال باشد یعنی سابقاً تقسیم سهمالارث صورت گرفته و خواهان سهمالارث تقسیم شده خود را از دادگاه به طرفیت یک یا چند نفر از وراث اقامه کند و دلیل پذیرش دعوای مطالبه به طرفیت یک نفر (و خلاف ظهور ماده 355 و 354 قانون امور حسبی که به جهت ماهیت مکانسیم تقسیم (تمیز حقوق مالکان مشاع) اقامه دعوا را به طرفیت همه مالکان مشاع (در فرض بحث، کلیه وراث) لازم میداند این است که در دعوای مطالبه به شرح پیشگفته، سابقاً تقسیم صورت گرفته و خواهان سهم مفروز و مشخص خود را از خوانده یا خواندگان مطالبه میکند. بنابراین، لزومی ندارد که دعوا، الزاماً به طرفیت همه وراث که در حال اقامه دعوای مطالبه سهمالارث حالت اشاعه آنان به مفروز تبدیل شده اقامه شود. با این تفاصیل دعوای مطالبه سهمالارث و تقسیم ماترک بهطور کلی از هم تمیز داده شده و متفاوت است و منحصرترین نقطه مشترک، اتحاد در منشأ این دو دعواست که ترکه یا همان جزء مثبت دارایی مورث خواهد بود. این نظر گاهی در رویه قضایی روز دیده میشود کما اینکه در رأی شعبهای از دادگاه همدان، رعایت این تقدم و تأخیر (مطالبه فرع بر تقسیم) پذیرفته شده است اما عیناً همین رأی در شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر نقض و استدلال تقدم و تأخیر مطالبه و تقسیم، مردود شناخته شده است و صراحتاً اعلام شده، دعوای مطالبه سهمالارث فرع بر تقسیم نیست. (بدون ذکر مجاری استدلال) رأی شماره 477/3 – 20/7/72 شعبه سوم دیوانعالی کشور. اما به نظر میرسد علیرغم این ورود منطقی به بحث رویه قضایی به استثنای تفکیک دو دعوا در مالی و غیرمالی بودن، همه آثار فلسفی حقوقی این تفکیک را نمیپذیرد. برای مثال دعوای مطالبه سهمالارث گاهی همان تقسیم ترکه است و حتی دعوای مذکور زمانی پذیرفته میشود که به طرفیت همه وراث باشد. به عنوان نتیجه میتوان گفت: رویه قضایی از همه آثار حقوقی پیروی نکرده و عرفاً و عموماً اربابانرجوع در مراجعات خود دعوای مطالبه سهمالارث را مجازاً به معنی، تقسیم ماترک اقامه میکنند، اما به جهت اینکه لوازم و آثار این تفکیک خود غیرقابل انفکاک و جدا از اصل موضوع است، نفیاً و اثباتاً پذیرش تفکیک، آثار آن را به همراه خواهد داشت. بدیهی است رویه قضایی از کلیه آثار این تفکیک پیروی کرده و مجاری اقامه و رسیدگی به دو دعوا را از هم جدا میکند.
نکات مالیات بر ارث
ماده ۳۵ قانون مالیاتهای مستقیم :
ادارات ثبت اسناد و املاك موقعی كه مال غیر منقول را به اسم وراث یا موصی له ثبت می نمایند، هم چنین كلیه دفاتر اسناد رسمی در موقعی كه میخواهند تقسیم نامه یا هر نوع معامله وراث راجع به ترك را ثبت كنند، باید گواهی نامه اداره امور مالیاتی صلاحیت دار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این مالیات متعلق كلا پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برأی پرداخت آن داده شده است مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهی نامه مجاز به ثبت نیستند.
هدف از اجرأی روش
صدور مجوز جهت تنظیم سند رسمی اعم از نقل و انتقال یا تقسیم نامه به ماترك متوفی بین وراث یا هرنوع معامله وراث با اشخاص دیگر و كلیه افرادی كه نسبت به تنظیم اظهارنامه ارث اقدام مینمایند.
مدارك مورد نیاز:
۱- تكمیل اظهارنامه مالیات بر ارث در اجرأی ماده ۲۶ ق.م.م كه وراث مكلفند تا ۶ ماه از تاریخ فوت نسبت به تكمیل و تسلیم اقدام نمایند.
۲- تقاضای كتبی جهت اخذ فرم ۱۸
۳- كپی سند مالكیت زمین
۴- كپی سند مالكیت خانه
۵- كپی سند مالكیت اتومبیل ( خودرو )
۶- كپی سند مالكیت تلفن ثابت و همراه
۷- كپی برگ فوت
۸- كپی وصیت نامه
۹- كپی شناسنامه كلیه وراث
۱۰- كپی كارت ملی كلیه وراث (پشت و رو )
۱۱- كپی سند ازدواج
– لازم به یادآوری است به همراه داشتن اصل كلیه اسناد فوق جهت تطبیق با تصاویر آنها الزامی است.
تشرح مراحل انجام كار:
۱- تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث توسط وراث
۲- صدور دستور توسط رئیس گروه مالیاتی و ثبت در دفتر توسط دبیرخانه
۳- صدور فرم ۱۸
۴- ارسال اظهارنامه به دفتر مركزی ارث ، واقع در تهران ؛ توسط اداره امورمالیاتی
۵- تسلیم حصر وراثت و تقاضای صدور فرم ۱۹ توسط وراث
۶- صدور دستور توسط رئیس گروه مالیاتی و ثبت در دفتر دبیرخانه
۷- تنظیم گزارش ارزیابی ماترك متوفی توسط كارشناس ارشد مالیاتی
۸- تائید گزارش ارزیابی كارشناس ارشد مالیاتی توسط رئیس گروه مالیاتی
۹- وصول مالیات (در صورتیكه وراث مشمول مالیات بر ارث باشند)
۱۰- صدور گواهی فرم ۱۹ و تحویل آن به مودی
قوانین و مقررات مربوطه
ماده ۱۷- هرگاه در نتیجه فوت شخصی اعم از فوت واقعی یا فرضی اموالی از متوفی باقی بماند به شرح زیر مشمول مالیات است :
۱- در صورتی كه متوفی یا وارث یا هردو ایرانی مقیم باشند نسبت به سهم الارث هریك از وراث از اموال مشمول مالیات بر ارث موضوع ماده ۱۹ این قانون واقع در ایران یا در خارج از ایران به دولت محلی كه مال در آن واقع گردیده پرداخت شده است به نرخ مذكور در ماده ۲۰ این قانون.
۲- در صورتی كه متوفی و وراث هر دو ایرانی مقیم خارج از ایران باشند سهم الارث هر یك از وراث از اموال و حقوقی مالی متوفی كه در ایران موجود است به نرخ مذكور در ماده ۲۰ این قانون و نسبت به آن قسمت كه در خارج از ایران وجود دارد پس از كسر مالیات بر ارثی كه از آن بابت به دولت محل وقوع مال پرداخت شده است به نرخ بیست و پنج درصد.
۳- در مورد اتباع خارجی و سایر موارد نسبت به آن قسمت از اموال و حقوق مالی متوفی كه در ایران موجود است كلا“ مشمول مالیات به نرخ مذكور در ماده ۲۰ این قانون برأی وراث طبقه دوم.
ماده ۱۸- وراث از نظر این قانون به سه طبقه تقسیم می شوند:
۱- وراث طبقه اول كه عبارتند از : پدر ، مادر ، زن ، شوهر ، اولاد و اولاد اولاد
۲- وراث طبقه دوم كه عبارتند از : اجداد ، برادر ، خواهر و اولاد آنها
۳- وراث طبقه سوم كه عبارتنداز : عمو ، عمه ، دائی ، خاله و اولاد آنها
ماده ۱۹- اموال مشمول مالیات بر ارث عبارت است از كلیه ماترك متوفی واقع در ایران و یا خارج از ایران اعم از منقول و غیر منقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از كسر هزینه كفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی.
تبصره : بدهی كه متوفی به وراث خود دارد در صورتی كه مستند به مدارك قانونی بوده و اصالت آن مورد تائید هیأت حل اختلاف مالیاتی قرار نگیرد قابل كسر از ماترك خواهد بود. در مورد مهریه و هفته ایام عده تائید هیأت مذكور لازم نیست و در مورد وراث طبقه دوم و سوم كسر دیون منوط به آن است كه متوفی تا تاریخ فوت خود دارأی وراث از طبقه ما قبل حسب مورد بوده است.
ماده ۲۰: نرخ مالیات بر ارث نسبت به سهم الارث به شرح ذیل است…
از سهم الارث هریك از وراث طبقه اول مبلغ سی میلیون ( ۳۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال به عنوان معافیت كسر و مازاد به نرخ های مذكور مشمول مالیات می باشد.معافیت مذكور برأی هریك از وراث طبقه اول كه كمتر از بیست سال سن داشته یا محجور یا معلول و یا از كار افتاده باشند مبلغ پنجاه میلیون (۵۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال خواهد.
تفاوت تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث
تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث، دو اصطلاح حقوقی رایج در ارتباط با ارث می باشند که به لحاظ حقوقی، واجد تفاوت های مهمی هستند و استفاده از هر کدام از آنها، بسته به شرایط موجود، ممکن است متفاوت باشد. به همین دلیل، در این قسمت از مقاله، قصد داریم تفاوت تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث را در یک مفهوم کلی، شرح داده تا در قسمت بعد، شرایط قانونی آنها نیز، مورد بررسی قرار گیرد.
به صورت کلی، اگر تمامی ورثه، بتوانند در ارتباط با تقسیم ترکه میان خود به توافق و تفاهم برسند، می توانند میان خود، یک تقسیم نامه تنظیم کرده و به استناد همین تقسیم نامه، کلیه امور مربوط به تقسیم ارث را نیز، انجام دهند. در این حالت، فرض بر این است که همه ورثه، نسبت به مفاد تقسیم نامه، رضایت داشته و می توانند ذیل آن را امضا نمایند.
در غیر این صورت، اگر حتی یکی از ورثه از میان ورثه متعدد متوفی، کوچکترین عدم رضایتی نسبت به تقسیم ارث داشته باشد، نمی توان از طریق تقسیم ترکه میان خودشان، اقدامی انجام داد؛ بلکه به استناد ماده 300 قانون امور حسبی، هر کدام از ورثه، می توانند از طریق ارائه دادخواست تقسیم ترکه به دادگاه، این امر را انجام دهند.
البته اگر ورثه بخواهند اقدام به تقسیم ترکه میان خود نمایند، همگی باید از اهلیت لازم (بلوغ، عقل و رشد) برخوردار بوده و در فرایند تقسیم، حضور داشته و تصمیم گیری نمایند. از همین رو، اگر میان ورثه، شخص محجور یا غایبی وجود داشته باشد، فرایند تقسیم ترکه، ممتنع است و صرفا باید این امر، از طریق دادگاه و با حضور نمایندگان شخص غایب و محجور، انجام گیرد.
لازم به توضیح است که مطالبه سهم الارث، به مرحله ای گفته می شود که میزان سهم الارث هر کدام از ورثه متوفی، بر اساس قانون و یا با توافق میان آنها، مشخص شده است. اما ترکه متوفی، در اختیار یک یا چند تن از ورثه قرار گرفته است که در این حالت، اگر هر کدام از ورثه، بخواهند سهم الارث خود را بگیرند و سایرین، از ارائه آن خودداری نمایند، ورثه متقاضی، می توانند از طریق دادگاه، اقدام به مطالبه سهم الارث مشخص شده خود، نمایند و این، مهم ترین و اصلی ترین تفاوت تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث است.
نمونه دادخواست مطالبه سهم الارث
نمونه رای شماره یک
دعوی مطالبه سهم الارث
دعوی مطالبه سهم الارث تا قبل از تقسیم ترکه قابل رسیدگی نبوده و مسموع نیست.
رأی دادگاه بدوی
در خصوص دعوی ر. ب.ر. با وکالت س. س. بطرفیت ز. ، م. ، پ. ، ح. همگی الف.ن. بخواسته مطالبه سهم الارث و خسارت دادرسی ، بدین شرح که وکیل خواهان بیان داشت خواهان و خواندگان ورثه عذرا تاج بخش می باشد که مورث آنها قطعه زمینی در بخش 10 ثبتی تهران داشته است و در این راستا وکالتی به خوانده ردیف اول داده است. دادگاه با عنایت به خواسته خواهان مبنی بر مطالبه سهم الارث بدین جهت که ابتدا طی تقسیم ترکه میزان سهم الارث خواهان معین نشده است تا حسب دخالت خواندگان از آنان در سهم الارث نسبت به مطالبه حق خود اقدام نماید و تا قبل از تقسیم ترکه امکان رسیدگی به مطالبه سهم الارث میسر نمی باشد و قابلیت رسیدگی ندارد به استناد ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوی صادر می گردد. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی نزد دادگاه تجدیدنظر استان تهران می باشد.
رئیس شعبه 186 دادگاه عمومی حقوقی تهران- علیجان حاجی آقازاده
رأی دادگاه تجدیدنظر استان
درخصوص تجدیدنظرخواهی آقای ر. ب.ر. باوکالت س. س. بطرفیت 1- خانم م. 2- خانم ز. 3- خانم پ. 4- آقا ح. شهرت همگی الف.ن. بشرح دادخواست تجدیدنظر نسبت به دادنامه شماره 862 مورخ 1394/10/26 صادره درپرونده کلاسه شعبه 186 دادگاه عمومی (حقوقی) تهران که متضمن صدور قرار عدم استماع دعوی تجدیدنظرخواه بخواسته مطالبه سهم الارث بانضمام خسارات دادرسی بلحاظ مشخص نشدن تقسیم ترکه می باشد.باعنایت به جمیع محتویات پرونده دادنامه بدوی مطابق با موازین قانونی و با رعایت اصول دادرسی صادرگردیده و اعتراض موجه و ایرادمؤثری که موجبات نقض و بی اعتباری آن را فراهم آورد دراین مرحله از دادرسی به عمل نیامده و موضوع تجدیدنظرخواهی با هیچیک از جهات مندرج در ماده 348 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امورمدنی مطابقت ندارد. لذا ضمن رد تجدیدنظرخواهی به استناد مقررات ماده353 قانون آئین دادرسی مارالذکر دادنامه تجدیدنظرخواسته را عیناً تأیید و استوار می نماید رأی صادر قطعی است.
شعبه 33 دادگاه تجدیدنظراستان تهران – رئیس و مستشار
فرهادمرادی -محمدجوادخیری
نمونه رای دوم
مطالبه سهم الارث
موضوع: مطالبه سهم الارث فرع بر تقسیم ماترک می باشد و در فرضی که حکم بر تقسیم ماترک صادر نشده و تقسیم نامه هم وجود ندارد، دعوی مطالبه سهم الارث قابلیت استماع ندارد.
نمونه رای سوم
مطالبه سهم الارث و تقسیم ترکه
عنوان: احترام به خلاقیت و تلاش: درباره کپیبرداری از مطالب وبسایت
دوستان و همراهان گرامی،
با سپاس از توجه و همراهی شما عزیزان، هر مطلب، مقاله یا محتوایی که در این وبسایت منتشر میشود، حاصل ساعتها تحقیق، نگارش و تلاش بیوقفه است. زمان و انرژی زیادی صرف میکنم تا ارزشمندترین و دقیقترین اطلاعات را در اختیار شما قرار دهم و محتوایی تولید کنم که واقعاً مفید و منحصر به فرد باشد.
این محتواها نه تنها نتیجه زحمت فکری و نگارشی است، بلکه نشاندهنده تعهد به ارائه کیفیت بالاست. اگر قصد استفاده یا بازنشر بخشی از مطالب وبسایت را دارید، لطفاً با ذکر منبع اصلی (نام وبسایت و لینک مستقیم به مطلب)، به این تلاش احترام بگذارید.
ذکر منبع، نه تنها یک اقدام حرفهای و اخلاقی است، بلکه باعث دلگرمی و افزایش انگیزه من برای ادامه مسیر و تولید محتوای غنیتر و بهتر خواهد شد.
از همکاری و درک شما صمیمانه سپاسگزارم.
با احترام
دکتر شاهین باقرپور نجف آباد
وکیل پایه یک دادگستری
مدرس دانشگاه