به نام عدالت

محرومیت از ارث: آیا فرزند را می‌توان محروم کرد؟ فرزندخوانده چطور؟

مبحث ارث، همیشه یکی از پیچیده‌ترین و البته مهم‌ترین مسائل حقوقی بوده است. بسیاری از ما سوالاتی داریم، مثلاً اینکه آیا می‌شود فرزندمان را از ارث محروم کرد؟ یا اینکه فرزندخوانده‌ها از ارث بهره‌مند می‌شوند؟

۱. محرومیت فرزند از ارث: بله، اما نه به روشی که فکر می‌کنید!

برخلاف تصور رایج، قانون‌گذار ما (با الهام از فقه اسلامی) اجازه نمی‌دهد کسی فرزند خود را به طور مستقیم و با وصیت از ارث محروم کند. چرا؟ چون موضوع ارث پس از فوت شخص و بر اساس قوانین مشخصی اجرا می‌شود و در زمان حیات، عملاً “محروم کردن” از ارث در معنای قانونی آن ممکن نیست.

اما یک راهکار وجود دارد!

شما می‌توانید در زمان حیات خود و با اراده کامل، اموالتان را از طریق عقود مختلف مانند صلح، هبه، یا بیع (فروش) به هر کسی که می‌خواهید (از جمله فرزندان، همسر و…) تملیک کنید. به این ترتیب، اموال قبل از فوت شما تقسیم می‌شوند و دیگر مشمول قوانین ارث نمی‌شوند.

صلح عمری: راهکاری محبوب!

یکی از رایج‌ترین روش‌ها برای این کار، “صلح عمری” است. در این حالت، شما حق استفاده از منافع اموال (مثل اجاره ملک یا استفاده از خودرو) را تا پایان عمر خودتان حفظ می‌کنید و پس از فوت شما، مالکیت کامل و حق استفاده به فرد مورد نظر منتقل می‌شود. به این شکل، اموالتان را دقیقاً همان‌طور که می‌خواهید تقسیم کرده‌اید!

نکته مهم مالیاتی!

البته، حواستان به مالیات باشد! از آنجایی که این نوع تملیک‌ها معمولاً بلاعوض و رایگان هستند، ممکن است مالیات قابل توجهی به آن‌ها تعلق بگیرد. همین موضوع باعث شده که در سال‌های اخیر، تمایل به این روش کمی کاهش یابد.

۲. فرزندخوانده و ارث: داستانی متفاوت!

بر اساس قوانین فعلی، فرزندخوانده‌ها از متوفی ارث نمی‌برند. این یک واقعیت حقوقی است.

اما سازمان بهزیستی در زمان پذیرش فرزند، این تعهد را از والدین می‌گیرد که در صورت تمکن مالی، بخشی از اموال خود را به فرزندخوانده تملیک کنند. باز هم، این کار از طریق “بخشش اموال پیش از فوت” امکان‌پذیر است، نه از طریق ارث.

۳. ازدواج موقت و ارث: پیچیدگی‌های خاص خودش!

در ازدواج موقت، زن و شوهر از یکدیگر ارث نمی‌برند. اما نکته مهم اینجاست که فرزند حاصل از ازدواج موقت، از والدین خود ارث می‌برد و در این مورد، تفاوتی با فرزندان حاصل از ازدواج دائم ندارد.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری:

همان‌طور که دیدیم، قوانین ارث در ایران، که ریشه در فقه اسلامی دارند، از پایداری و قواعد خاصی پیروی می‌کنند. نمی‌توان به طور مستقیم فرزند را از ارث محروم کرد، اما با استفاده از عقود و قراردادهای پیش از فوت (مانند صلح عمری)، امکان تقسیم اموال مطابق با اراده شخص وجود دارد که البته باید جنبه‌های مالیاتی آن نیز مد نظر قرار گیرد. در مورد فرزندخوانده‌ها نیز، با اینکه قانون ارث برای آن‌ها صدق نمی‌کند، اما راهکارهایی مانند تملیک اموال پیش از فوت برای حمایت مالی از آن‌ها پیش‌بینی شده است. و در نهایت، به یاد داشته باشیم که فرزندان، چه از ازدواج دائم و چه موقت، همیشه از حق ارث‌بری خود برخوردارند.

دانستن این نکات حقوقی می‌تواند به شما کمک کند تا با آگاهی بیشتری نسبت به آینده مالی خود و عزیزانتان تصمیم‌گیری کنید. در هر صورت، مشاوره با یک حقوقدان متخصص برای هرگونه اقدام حقوقی، بهترین و مطمئن‌ترین راه است.

دیدن ویدیو و چندین ویدیو کاربردی دیگر:

https://youtube.com/shorts/EPMYhyDw3Uc?si=oSxys5nbqGRjVr2u

عنوان: احترام به خلاقیت و تلاش: درباره کپی‌برداری از مطالب وب‌سایت 

دوستان و همراهان گرامی،

با سپاس از توجه و همراهی شما عزیزان، هر مطلب، مقاله یا محتوایی که در این وب‌سایت منتشر می‌شود، حاصل ساعت‌ها تحقیق، نگارش و تلاش بی‌وقفه است. زمان و انرژی زیادی صرف می‌کنم تا ارزشمندترین و دقیق‌ترین اطلاعات را در اختیار شما قرار دهم و محتوایی تولید کنم که واقعاً مفید و منحصر به فرد باشد.

این محتواها نه تنها نتیجه زحمت فکری و نگارشی است، بلکه نشان‌دهنده تعهد به ارائه کیفیت بالاست. اگر قصد استفاده یا بازنشر بخشی از مطالب وب‌سایت را دارید، لطفاً با ذکر منبع اصلی (نام وب‌سایت و لینک مستقیم به مطلب)، به این تلاش احترام بگذارید.

ذکر منبع، نه تنها یک اقدام حرفه‌ای و اخلاقی است، بلکه باعث دلگرمی و افزایش انگیزه من برای ادامه مسیر و تولید محتوای غنی‌تر و بهتر خواهد شد.

از همکاری و درک شما صمیمانه سپاسگزارم.

با احترام

دکتر شاهین باقرپور نجف آباد

وکیل پایه یک دادگستری

مدرس دانشگاه